Table of Contents
तुम्ही कधी एखाद्या व्यक्तीला भेटला आहात का, जी तोंडाने तर खूप गोड बोलते, पण तरीही तुम्हाला तिच्याबद्दल मनात काहीतरी खटकते? किंवा काही लोक असे असतात की, त्यांनी एक शब्दही उच्चारला नाही तरी त्यांचा आत्मविश्वास संपूर्ण खोलीत जाणवतो. हे सर्व कशामुळे घडते? याचे उत्तर आहे – देहबोली (Body Language).
संशोधनानुसार, आपल्या संवादात शब्दांचा वाटा फक्त ७% असतो, तर ५५% वाटा हा आपल्या देहबोलीचा असतो. जर तुम्हाला लोकांचे मन वाचायचे असेल आणि स्वतःचा प्रभाव पाडायचा असेल, तर केवळ बोलणे सुधारून चालणार नाही, तर तुम्हाला देहबोलीचे शास्त्र शिकावे लागेल.
आजच्या या लेखात आपण जगातील आणि भारतातील अशा ६ सर्वोत्तम Body Language Books (देहबोलीवरील पुस्तके) पाहणार आहोत, जी तुमच्या आयुष्यात आमूलाग्र बदल घडवून आणू शकतात. यात नवशिक्यांपासून ते तज्ज्ञांपर्यंत सर्वांसाठी उपयुक्त पुस्तकांचा समावेश आहे.
टॉप ६ Best Body Language Books (पुस्तकांची यादी)
खालील पुस्तके ही केवळ माहिती देत नाहीत, तर ती तुम्हाला एक ‘ह्युमन लाय डिटेक्टर’ (Human Lie Detector) बनवू शकतात. चला तर मग, या यादीवर एक नजर टाकूया.
१. द डेफिनिटिव्ह बुक ऑफ बॉडी लँग्वेज – ॲलन पीज (Allan Pease)
(The Definitive Book of Body Language)
जेव्हा Body Language Books चा विषय निघतो, तेव्हा ॲलन पीज यांचे नाव सर्वात वर येते. या पुस्तकाला या विषयाचे ‘बायबल’ मानले जाते. सुदैवाने, याचा मराठी अनुवाद देखील उपलब्ध आहे.
का वाचावे? यात भरपूर चित्रे (Images) असल्यामुळे हे समजायला अत्यंत सोपे आहे..
पुस्तकाचे विश्लेषण: या पुस्तकात लेखकाने हाताची घडी घालणे, तळवे उघडे ठेवणे, किंवा डोळ्यांच्या हालचाली यांसारख्या शेकडो हावभावांचे अर्थ चित्रांच्या साहाय्याने समजावून सांगितले आहेत.
तुम्ही काय शिकाल? जर मिटिंगमध्ये कोणी हाताची घडी घातली, तर त्यांना तुमचे म्हणणे पटत नाहीये, हे ओळखायला तुम्ही शिकाल.
२. व्हॉट एव्हरी बॉडी इज सेईंग – जो नवारो (Joe Navarro)
(What Every Body Is Saying)
हे पुस्तक इतर Body Language Books पेक्षा खूप वेगळे आहे, कारण याचे लेखक FBI (अमेरिकन गुप्तचर संस्था) चे माजी एजंट आहेत. त्यांनी गुन्हेगारांची देहबोली ओळखून सत्य कसे बाहेर काढायचे, याचे थरारक अनुभव यात मांडले आहेत.
- पुस्तकाचे विश्लेषण: जो नवारो म्हणतात की, चेहरा खोटं बोलू शकतो, पण पाय (Feet) कधीच खोटं बोलत नाहीत. पायांच्या हालचालीवरून माणसाचा खरेपणा कसा ओळखावा, हे या पुस्तकाचे मुख्य वैशिष्ट्य आहे.
- तुम्ही काय शिकाल? समोरच्या व्यक्तीला कळू न देता त्याचे निरीक्षण कसे करावे आणि “मायक्रो-एक्सप्रेशन्स” (Micro-expressions) कसे ओळखावेत.
- का वाचावे? जर तुम्हाला विज्ञानावर आधारित आणि प्रॅक्टिकल ज्ञान हवे असेल, तर हे पुस्तक वाचाच.
३. देहबोली : यशाची गुरुकिल्ली – सुधाकर घोडे
(Dehaboli – Marathi Book)
जर तुम्हाला भारतीय संदर्भात उदाहरणे हवी असतील, तर सुधाकर घोडे यांचे हे पुस्तक उत्तम आहे. अनेकदा विदेशी पुस्तकांमधील काही हावभाव भारतीय संस्कृतीशी जुळत नाहीत, तिथे हे पुस्तक कामी येते.
फायदा: हे पुस्तक पूर्णपणे मराठी वातावरणाचा विचार करून लिहिले आहे, त्यामुळे यातील टिप्स लगेच अमलात आणता येतात.ज्यांना लोकांचे चेहरे वाचण्यात रस आहे, त्यांच्यासाठी अरुण म. डिके यांचे हे पुस्तक एक खजिना आहे.
विशेष काय आहे? नोकरीची मुलाखत (Interview) देताना कसे बसावे आणि कामाच्या ठिकाणी (Office) देहबोली कशी असावी, यावर यात भर दिला आहे.
४. लोकव्यवहार – डेल कार्नेगी (Dale Carnegie)
(How to Win Friends and Influence People)
जरी हे पुस्तक तांत्रिकदृष्ट्या देहबोलीचे मॅन्युअल नसले, तरी ‘लोकांशी कसे वागावे’ या कॅटेगरीतील हे जगातले नंबर १ पुस्तक आहे. तुमची देहबोली वापरून लोकांचे मन कसे जिंकावे, हे यात शिकवले आहे.
का वाचावे? जर तुम्हाला Body Language Books सोबतच संभाषण कौशल्य (Communication Skills) सुधारायचे असेल, तर हे पुस्तक अनिवार्य आहे.
विश्लेषण: एक साधे ‘स्मितहास्य’ (Smile) आणि ‘ऐकण्याची कला’ (Listening Skills) वापरून तुम्ही शत्रूलाही मित्र कसे बनवू शकता, याचे मंत्र यात आहेत.
५. चेहरा : मनाचा आरसा – अरुण म. डिके
(Chehra: Manacha Arsa)
इंग्रजीत एक म्हण आहे, “Face is the index of mind”. हे पुस्तक खास चेहऱ्यावरील हावभाव (Facial Expressions) समजून घेण्यासाठी लिहिले आहे.
- तुम्ही काय शिकाल? रागाचा, आनंदाचा किंवा तिरस्काराचा भाव चेहऱ्यावर कसा उमटतो आणि तो लपवणे कसे अशक्य असते, हे यात वाचायला मिळेल.
- कोणासाठी? ज्यांना लोकांचे चेहरे वाचण्यात रस आहे, त्यांच्यासाठी हे पुस्तक उपयुक्त आहे.
६. स्वभाव-विभाव – डॉ. आनंद नाडकर्णी
(Swabhav Vibhav)
देहबोली ही माणसाच्या स्वभावाचे बाह्य रूप आहे. पण माणसाचा मूळ स्वभाव समजून घेण्यासाठी डॉ. आनंद नाडकर्णी यांचे हे पुस्तक सर्वोत्तम आहे. हे पुस्तक मानवी मनाचे मानसशास्त्रीय विश्लेषण करते.
- विशेष: माणूस विशिष्ट परिस्थितीत तसाच का वागतो? याचे उत्तर यात मिळते.
- का वाचावे? देहबोलीच्या पलीकडे जाऊन जर तुम्हाला माणसाच्या मनाचा तळ गाठायचा असेल, तर हे पुस्तक नक्की वाचा.
या पुस्तकांमधून तुम्ही नक्की काय शिकाल? (Key Takeaways)
वर दिलेली Body Language Books वाचल्यानंतर तुम्हाला खालील गोष्टींचे निरीक्षण करण्याची सवय लागेल:
- डोळे (Eyes): व्यक्ती नजरेला नजर देत आहे की नजर चोरत आहे? (आत्मविश्वास vs भीती).
- हात (Hands): बोलताना हातांचे तळवे उघडे आहेत की मुठी वळलेल्या आहेत? (प्रामाणिकपणा vs आक्रमकता).
- पाय (Legs): बसताना पाय कसे ठेवले आहेत? पाय स्थिर असतील तर व्यक्ती शांत आहे, आणि हलत असतील तर तणावात आहे.
- स्पर्श (Touch): हस्तांदोलन (Handshake) करण्याची पद्धत कशी आहे? कडक की मवाळ?
निष्कर्ष (Conclusion)
मित्रांनो, देहबोली शिकणे ही एक कला आहे आणि ती सरावाने कोणालाही जमू शकते. जर तुम्हाला सुरुवात करायची असेल, तर ‘द डेफिनिटिव्ह बुक’ (Allan Pease) किंवा ‘देहबोली’ (सुधाकर घोडे) यापैकी कोणतेही एक पुस्तक निवडा.
तुम्ही यापैकी कोणते Body Language Books वाचायला सुरुवात करणार आहात? आम्हाला कमेंटमध्ये नक्की सांगा!
