Table of Contents
उन्हाळ्यात घाम कमी करणारे कपडे वापरणे ही आता केवळ फॅशन राहिलेली नसून ती आरोग्यासाठी एक गरज बनली आहे. वाढत्या तापमानामुळे शरीराचे तापमान नियंत्रित ठेवण्यासाठी घाम येणे ही नैसर्गिक प्रक्रिया असली, तरी चुकीच्या कपड्यांच्या निवडीमुळे या घामाचे रूपांतर दुर्गंधी, त्वचेचे विकार आणि अस्वस्थतेमध्ये होऊ शकते. उन्हाळ्याचा कडाका सहन करताना शरीराला थंडावा देणारे आणि हवेचे अभिसरण (Air Circulation) सुरळीत ठेवणारे कापड निवडणे अत्यंत तांत्रिक आणि प्रॅक्टिकल दृष्टिकोनातून महत्त्वाचे ठरते.
उन्हाळ्यात घाम कमी करणारे कपडे निवडणे का गरजेचे आहे?
मानवी शरीर उष्णतेच्या संपर्कात आल्यावर ‘थर्मोरेग्युलेशन’ नावाच्या प्रक्रियेद्वारे स्वतःला थंड ठेवण्याचा प्रयत्न करते. जेव्हा घामाचे बाष्पीभवन (Evaporation) होते, तेव्हा शरीराला थंडावा जाणवतो. परंतु, जर कपड्यांचे कापड घट्ट विणलेले असेल किंवा प्लास्टिकयुक्त असेल, तर हे बाष्पीभवन नीट होत नाही. परिणामी, घाम त्वचेवरच साचून राहतो आणि घामोळ्या, खाज किंवा फंगल इन्फेक्शन सारख्या समस्या उद्भवतात. म्हणूनच, बाष्पीभवनास मदत करणारे आणि घाम शोषून घेणारे कापड निवडणे फायदेशीर ठरते.
सुती कपडे (Cotton) – नैसर्गिक थंडावा
उन्हाळ्यात घाम कमी करणारे कपडे म्हणून सुती कपड्यांचा क्रमांक सर्वात वर लागतो. कापूस हे नैसर्गिक फायबर आहे, ज्यामध्ये हवा खेळती राहण्याची क्षमता (Breathability) सर्वाधिक असते. सुती कापडाचे धागे पोकळ असतात, ज्यामुळे ते शरीराचा घाम पटकन शोषून घेतात आणि वातावरणात सोडून देतात.
- प्रॅक्टिकल फायदा: सुती कपडे ओले झाल्यावर त्वचेला चिकटत नाहीत, ज्यामुळे घर्षण कमी होते आणि त्वचा सुरक्षित राहते. बाजारात उपलब्ध असलेल्या १००% कॉटन कपड्यांची निवड करणे केव्हाही चांगले.
लिनन (Linen) – उच्च दर्जाची वायुवीजन क्षमता
लिनन हे अंबाडीच्या झाडापासून बनवले जाणारे कापड आहे. सुती कापडाच्या तुलनेत लिननमध्ये हवा खेळती राहण्याचे प्रमाण जास्त असते. या कापडाचे विणकाम थोडे विरळ असते, ज्यामुळे शरीरातील उष्णता बाहेर जाण्यास सोपे जाते.
- तांत्रिक बाजू: लिनन कापड स्वतःच्या वजनापेक्षा २०% जास्त आर्द्रता शोषू शकते आणि तरीही ते स्पर्श केल्यावर कोरडे जाणवते. कार्यालयात किंवा औपचारिक कामांसाठी लिननचे शर्ट आणि ट्राउझर्स हा एक अत्यंत प्रोफेशनल आणि आरामदायक पर्याय आहे.
बांबू फॅब्रिक (Bamboo) – आधुनिक आणि टिकाऊ पर्याय
बांबूच्या फायबरपासून बनवलेले कपडे अलीकडे खूप लोकप्रिय होत आहेत. हे कापड अत्यंत मऊ आणि पर्यावरणास पूरक असते. यात नैसर्गिकरीत्या ‘अँटी-बॅक्टेरियल’ गुणधर्म असतात, जे घामामुळे येणारी दुर्गंधी रोखण्यास मदत करतात.
- विशिष्ट वैशिष्ट्य: बांबू फॅब्रिक हे सुती कापडापेक्षा जास्त घाम शोषून घेते आणि त्वचेला अत्यंत थंड स्पर्श देते. ज्यांना जास्त घाम येतो, अशा लोकांसाठी हा एक सर्वोत्तम पर्याय आहे.
खादी (Khadi) – स्वदेशी आणि थंडगार अनुभव
खादी हे केवळ कापड नसून ते उन्हाळ्यातील एक वरदान आहे. हाताने विणलेले असल्यामुळे या कापडामध्ये सूक्ष्म छिद्रे असतात, ज्यातून हवा सतत आत-बाहेर खेळत राहते.
- आरोग्यदायी फायदा: खादीचे कापड शरीराच्या तापमानानुसार स्वतःला जुळवून घेते. उन्हाळ्यात ते थंड राहते आणि हिवाळ्यात उबदार. हे कापड टिकाऊ असून धुण्यानंतर अधिक मऊ होते.
शिफॉन आणि जॉर्जेट – महिलांसाठी हलका पर्याय
महिलांच्या कपड्यांमध्ये शिफॉन आणि जॉर्जेट हे प्रकार उन्हाळ्यासाठी उत्तम मानले जातात. हे कापड अत्यंत हलके असते आणि ते शरीरावर जड वाटत नाही.
- टिप: हे कापड निवडताना ते सिंथेटिक नसून नैसर्गिक रेशमापासून बनवलेले असेल याची खात्री करावी. यामुळे साड्या किंवा कुर्तीमध्ये दिवसभर फ्रेश वाटण्यास मदत होते.
मॉइश्चर विकिंग सिंथेटिक (Moisture-Wicking) – खेळाडूंसाठी खास
नेहमीचे सिंथेटिक कापड उन्हाळ्यात टाळावे, पण ‘मॉइश्चर विकिंग’ तंत्रज्ञान असलेले स्पोर्ट्स वेअर खास उन्हाळ्यातील व्यायामासाठी तयार केलेले असतात. हे कापड घाम शोषत नाही, तर तो त्वचेवरून कापडाच्या पृष्ठभागावर ढकलते, जिथून त्याचे त्वरित बाष्पीभवन होते.
- वापर: जिमला जाताना किंवा रनिंग करताना अशा प्रकारच्या टी-शर्टचा वापर करणे योग्य ठरते.
मलमल (Mulmul) – मऊपणाचा परमोच्च बिंदू
भारतीय उन्हाळ्यासाठी मलमल हे अत्यंत पारंपारिक आणि लोकप्रिय कापड आहे. हे सुती कापडाचेच एक अत्यंत मऊ आणि बारीक स्वरूप आहे. लहान मुलांसाठी आणि संवेदनशील त्वचा असलेल्या लोकांसाठी मलमलचे कपडे सर्वोत्तम असतात.
रंगांची निवड आणि विणकामाचे शास्त्र
उन्हाळ्यात घाम कमी करणारे कपडे यामध्ये केवळ कापडाचा प्रकार महत्त्वाचा नसून रंगांची निवडही तितकीच महत्त्वाची आहे. उन्हाळ्यात पांढरा, आकाशी, हलका गुलाबी, पिस्ता आणि क्रीम यांसारख्या फिकट रंगांचे कपडे वापरावेत.
- विज्ञान: फिकट रंग सूर्यप्रकाश परावर्तित (Reflect) करतात, तर गडद रंग (विशेषतः काळा) उष्णता शोषून घेतात.
- फिटिंग: कपडे नेहमी सैल (Loose fitting) असावेत. घट्ट कपड्यांमुळे शरीराची हालचाल मर्यादित होते आणि घाम येण्याचे प्रमाण वाढते.
उन्हाळ्यात टाळण्यासारखे कापड प्रकार
उन्हाळ्यात काही ठराविक कापड प्रकार वापरणे म्हणजे स्वतःहून त्रासाला निमंत्रण देणे होय. उन्हाळ्यात घाम कमी करणारे कपडे वापरले पाहिजेत, पण त्याचबरोबर खालील कापड प्रकार उन्हाळ्यात पूर्णपणे टाळावेत:
- नायलॉन (Nylon): हे कापड उष्णता साठवून ठेवते.
- पॉलिस्टर (Polyester): यात घाम शोषण्याची क्षमता शून्य असते.
- सॅटीन (Satin): हे त्वचेला चिकटून राहते आणि हवा खेळती ठेवण्यास अडथळा निर्माण करते.
- सिंथेटिक सिल्क: यामुळे त्वचेला रॅशेस येऊ शकतात.
निष्कर्ष
उन्हाळ्यात घाम कमी करणारे कपडे निवडताना फॅशनपेक्षा आरामाला आणि आरोग्याला जास्त महत्त्व देणे गरजेचे आहे. योग्य कापड, हलके रंग आणि सैल फिटिंग या तीन सूत्रांचा अवलंब केल्यास उन्हाळ्याचा कडाका सुसह्य होऊ शकतो. नैसर्गिक धाग्यांपासून बनवलेले कपडे केवळ पर्यावरणासाठीच नव्हे, तर आपल्या त्वचेसाठीही उत्तम असतात. त्यामुळे या उन्हाळ्यात आपल्या वॉर्डरोबमध्ये बदल करा आणि उन्हाळ्याचा आनंद फ्रेश राहून घ्या.
